From: Tran Hoang Minh To: [email protected] Subject: Can xu ly phan goc cua van de Tôi là một kỹ sư xây dựng. Tôi đã đọc tất cả các bài báo viết về vụ công trình A2 – Kim Giang – Hạ Đình. Tôi đồng ý với ý kiến là phải xử lý thật nghiêm các cán bộ có sai phạm. Tuy nhiên tôi thấy đó mới là xử lý phần ngọn của vấn đề. Phần gốc của vấn đề là Ban quản lý dự án.Nghị định 52 của Bộ xây dựng đã qui định rõ Ban quản lý dự án phải chịu trách nhiệm toàn bộ về chất lượng công trình, điều này buộc các Ban quản lý dự án phải chọn lựa các nhà thầu và các nhà tư vấn có đủ uy tín và trách nhiệm để tham gia thi công công trình. Tuy nhiên, trên thực tế việc lựa chọn các nhà thầu được thực hiện như thế nào? Không phải nhà thầu có hồ sơ tốt nhất luôn được chọn mà là nhà thầu có hồ sơ trung bình nhưng có quan hệ tốt hơn hay nói cách khác là phần trăm “lại quả” nhiều hơn.Việc “lại quả” trong xây dựng là điều đã được nói đến từ lâu và ngay cả những kỹ sư mới ra trường cũng biết điều đó, nhưng lại không rõ ràng, vì không có bằng chứng cụ thể. Người trực tiếp làm việc đó là các nhà thầu. Họ không dám nói ra vì sợ mất việc và mất mối quan hệ. “Lại quả” ảnh hưởng đến các nhà thầu xây lắp như thế nào? Đơn giá xây dựng vốn đã thấp, việc này sẽ làm cho phần lợi nhuận từ gói thầu giảm bớt và thậm chí là lỗ nếu thi công đúng tiêu chuẩn. Có một thực tế nữa là hiện nay rất nhiều, nếu không muốn nói là hầu hết các công ty sau khi trừ phần lợi nhuận của doanh nghiệp, đều giao gói thầu cho các đội thi công tự lo liệu, trên danh nghĩa là dưới sự giám sát của công ty. Việc các đội tìm cách này hay cách khác để bù vào phần phải xén cho Ban quản lý là điều dễ hiểu.Còn các nhà thầu tư vấn thì sao? Thường gói thầu tư vấn giám sát có giá trị rất nhỏ so với tổng giá trị công trình, khoảng 1-3%, giá trị công trình càng lớn thì phần trăm càng nhỏ, nhưng để vào được gói thầu này các đơn vị tư vấn thường phải chi từ 25-30% giá trị của gói thầu cho Ban quản lý. Hậu quả của việc này là lương của cán bộ tư vấn giám sát giảm đáng kể, họ sẽ nghĩ đến chuyện kiếm thêm thu nhập bằng cách khác.
Hiện nay, ngay cả những công ty tư vấn nước ngoài hay liên doanh cũng vẫn phải tuân theo cái luật bất thành văn này. Mặc dù họ có cách quản lý hiệu quả hơn và đội ngũ cán bộ giỏi hơn, nhưng họ buộc phải giao hơn một công trình cho một cán bộ để đảm bảo lương bổng cho cán bộ của họ. Việc này dù muốn hay không sẽ ảnh hưởng tới chất lượng giám sát. Ngoài ra, còn một nhà thầu quan trọng nữa cũng chịu ảnh hưởng bởi cái “luật lại quả” là đơn vị thí nghiệm cọc. Hiện nay, các đơn vị này phải lại quả cho Ban quản lý từ 30-40% giá trị gói thầu để được vào thí nghiệm. Mặc dù họ không bớt xén gì được từ công trình, nhưng chất lượng của dịch vụ chắc chắn sẽ bị giảm sút.
Theo tôi, việc rà soát lại các Ban quản lý dự án là điều hết sức cần thiết. Đây là một cơ hội tốt để rà soát và xử lý điểm một vài Ban quản lý nếu có sai phạm để chấn chỉnh hoạt động quản lý xây dựng. Bên cạnh đó, chúng ta nên khuyến khích sự phản hồi của các nhà thầu vì họ là người trong cuộc. Nếu họ không lên tiếng thì cái vòng luẩn quẩn xuất phát từ các Ban quản lý sẽ vẫn tiếp tục tồn tại.
