 |
| Rừng xanh lá đỏ, tiểu thuyết mới nhất của Mạc Ngôn được dịch và ấn hành tại Việt Nam. |
– Theo ông, thế nào là một tiểu thuyết hay?
– Mỗi tác phẩm đều có những cái được và chưa được. Ngay cả tác phẩm được giải thì vẫn có người chê là “không ngửi được”. Tác phẩm của tôi cũng vậy, có người nhận xét là tinh tuý của văn học, song có người cho rằng quá tồi. Âu cũng là chuyện thường tình. Tuy nhiên, đã là tiểu thuyết thì ít nhất về ngôn ngữ tác phẩm sau phải khác với tác phẩm trước, cốt truyện phải độc đáo và không thể là sự lặp lại. Còn độc giả, dù chê hay khen đều là sự cổ vũ khích lệ đối với nhà văn.
– Nhiều người nhận xét rằng hầu hết các tiểu thuyết của ông đều vượt ra ngoài cuộc sống thực tại. Ý kiến của ông thế nào?
– Nếu tiểu thuyết cứ theo lối mòn phản ánh cuộc sống hiện thực thì không thể chứa đựng nhiều ý nghĩa. Máy ảnh và những cây cọ vẽ phản ánh cuộc sống hiện thực sẽ chuẩn xác hơn nhiều. Vì vậy tiểu thuyết bắt nguồn từ cuộc sống, song phải vượt ra khỏi cuộc sống hiện thực, phải mang chút lãng mạn và tưởng tượng. Như vậy sẽ đem đến cho độc giả những gì vừa như rất quen, song lại cũng rất lạ. Mỗi khi viết, tôi đều gây dựng tưởng tượng trên nền móng hiện thực.
– Ông từng nói xu hướng của ông là “lấy không có tư tưởng làm vinh”, đặc biệt khi viết tiểu thuyết… Ông có thể lý giải điều này?
– Cái tôi gọi là “không có tư tưởng” tức là trong tiểu thuyết, nhà văn không được lấy tư tưởng của mình để áp đặt cho nhân vật mà nhân vật phải tuân theo logic của cốt truyện. Và, mặc dù trong các tiểu thuyết tôi viết ra vẫn mang cách nghĩ của tôi, song chỉ dừng lại ở cách nghĩ thôi chứ không thể phát triển thành tư tưởng.
– Ông nghĩ gì về độc giả mỗi khi sáng tác?
– Thú thực, trước khi sáng tác, tôi không bao giờ nghĩ rằng mình sáng tác vì những người cụ thể nào đó. Vì độc giả luôn là những ẩn số và vì vậy, trên thực tế, làm sao tôi có thể biết được mình viết vì những độc giả nào.
– Khó khăn lớn nhất mà ông gặp phải trong sáng tác là gì?
– Càng viết nhiều càng thấy khó, bởi vì không nhà văn nào muốn lặp lại chính mình. Nói cách khác, khó nhất là thoát khỏi quá khứ, mở ra tương lai và theo kịp thời đại.
– Ông nhìn nhận thế nào về văn học Trung Quốc hiện nay?
– Khá tuyệt vời đấy chứ. Nhìn lại những năm 80 của thế kỷ XX, văn học lúc đó có lẫn nhiều thứ phi văn học, chắc do nguyên nhân lịch sử. Còn hôm nay đã thuần tuý, đa dạng hơn nhiều, thể loại cũng nhiều hơn và hướng phát triển tốt hơn.
– Ông nghĩ thế nào về các giải thưởng văn học và những vinh dự cá nhân?
– Với tôi, đó không phải là những gì quan trọng. Trung thực mới là thứ quý giá của nhà văn, vì nó là vấn đề đạo đức và cái gốc làm người. Về các giải thưởng, tôi cũng từng nhận giải, thậm chí của cả nước ngoài. Song với tôi, việc được giải chẳng nói lên điều gì, bởi văn học khác xa các lĩnh vực khác, một tác phẩm được giải không có nghĩa đó là tác phẩm thành công của nhà văn.
(Theo Thể Thao & Văn Hóa)
