 |
| Ông Nguyễn Thành Long, Giám đốc Công ty Đường Cần Thơ. |
Cần Thơ tách tỉnh, Công ty mía đường Cần Thơ về Hậu Giang. “Mới ra ở riêng, mọi thứ cứ rối tung lên như một trận đồ buộc chúng tôi phải nghĩ cách giải vây. Bởi làm được điều này, chúng tôi mới có thể nói chuyện đàng hoàng với nông dân”, ông Long tâm sự.
Trước mùa trung thu, đường được chào bán với giá 7.500 đồng/kg trong khi giá bán lẻ có lúc lên tới trên 8.000 đồng/kg. Chưa bao giờ, giá đường phồng lên như chiếc bong bóng, to lớn như lúc này. Người sản xuất đường như ông sẽ có lời và nó sẽ là động lực khi Casuco cổ phần hóa. Nhưng ông Long không cảm thấy vui về điều đó. Bởi theo ông, giá đường lên cao, trước mắt thì thấy có lời, nhưng còn nhiều rủi ro đằng sau chuyện giá đường khiến ông không thể không tính đến.
“Tôi chỉ cần giá đường hợp lý, ổn định. Đã có lúc 1 kg đường tương đương giá 1-1,5 hộp sữa (sữa đặc có 350g đường/hộp). Với giá đó tự nó trở thành kích thích tố với người trồng mía và tạo sự ổn định của các nhà máy đường”, ông nhớ lại.
Người làm ra đường công nghiệp định nghĩa công việc của mình như 1 nhà nông (vì mọi hoạt động gắn với nông lịch và trực tiếp với những biến đổi nông nghiệp) hay 1 kỹ nghệ gia (bởi mọi thứ phải vận hành theo quy trình công nghệ), và một thương nhân. Khi đường lậu vẫn chảy qua biên giới vào lô sạp trong chợ, thật không đơn giản chút nào cho những người làm đường trong nước.
Ông Long là người bước ra từ chiếc nôi khoa Nông nghiệp (trường Đại học Cần Thơ), lớn lên từ đồng đất, gắn bó với những mảnh đời nắng sương. Đứng trước vấn nạn đường lậu, ông phải giải bài toán cạnh tranh như thế nào? Bởi hơn 1 năm nay, giá mía nguyên liệu ở ĐBSCL đã tăng tới mức kỷ lục. Loại mía 8-11 chữ đường được mua với giá 305-335 đồng/kg. Nông dân yên tâm, nhưng các nhà máy lại đau đầu để tìm cách cạnh tranh. Ông Long cũng vậy. Bởi khâu quyết định đầu vào của nhà máy là nguyên liệu. Muốn làm ra một kg đường thành phẩm, phải mất khoảng 13-14 kg mía. Nếu giá mía quá cao thì sẽ khó cạnh tranh.
Niên vụ mía 2004-2005, Casuco hợp đồng bao tiêu với giá mía nguyên liệu được tính theo từng thời điểm theo phương thức “cục muối cắn đôi, cục đường chia nhỏ”. Từ đầu vụ đến ngày 30/11 tới, giá mía mua tại cầu cảng là 220 đồng/kg 10 chữ đường (CCs) và từ 1/12 đến Tết âm lịch là 230 đồng/kg, sau tết đến cuối vụ là 240 đồng/kg. Giá mía cùng thời điểm bằng hoặc cao hơn giá sàn sẽ được trả với giá cao hơn 5 đồng/kg.
Đối với cán bộ đầu tư và cộng tác viên vận động nông dân trồng và bán mía cho công ty sẽ được hỗ trợ 0,2 đồng/kg, cán bộ ấp 0,2 đồng/kg, cán bộ xã 0,1 đồng/kg. Hộ nào thay đổi giống mới, công ty hỗ trợ 500.000 đồng/ha chi phí trồng mới loại mía Roc 16, Quế Đường 11, VN 84 -4137, VĐ 86 – 368.
Do vậy, Casuco buộc phải áp dụng biện pháp bồi thường cho nhà máy 10 đồng/kg theo sản lượng vi phạm và phải thanh toán trong vòng 1 tháng từ khi phát hiện vi phạm. Ngược lại, nếu nhà máy không thực hiện đúng theo hợp đồng như: mía 10 CCs nông dân phải bán tại ruộng 160 đồng/kg (có giấy chứng nhận nhà máy không mua), chi phí vận chuyển 25 đồng/kg, thì nhà máy phải bồi thường cho nông dân 15 đồng/kg nhân với sản lượng. Nhà máy vi phạm hợp đồng phải chịu bồi thường và hợp đồng vẫn có hiệu lực cho năm sau.
Ông Long là một trong số rất hiếm doanh nhân kiên trì đầu tư vào vùng nguyên liệu. Năm nay, công ty tiếp tục đầu tư 200 triệu đồng tổ chức cuộc thi người trồng mía giỏi. Cuộc thi kéo dài trong một vụ, công ty vừa phổ biến kỹ thuật vừa kiểm tra lý thuyết và chấm điểm tại ruộng theo tiêu chí: giống mới và trình độ thâm canh của người trồng mía. Muốn vậy, Trung tâm nghiên cứu thực nghiệm giống và hệ thống canh tác mía phải được nâng lên mới có thể cung cấp 7.000 tấn giống kiểm định/năm cho các nhà máy đường. Công việc không dễ chút nào khi phần lớn người trồng mía chưa mặn mà với giống mới vì làm cái mới phải bỏ cái cũ. “Khi năng suất kéo lên tới 100-120 tấn/ha thì sẽ cải thiện thu nhập của người trồng mía”, ông tính toán.
Casuco có 2 nhà máy, mỗi nhà máy phải khấu hao cơ bản 13 tỷ đồng. Trả lãi suất ngân hàng mỗi năm 16 tỷ đồng, chưa kể khoản tiền dành cho sửa chữa cũng lên tới 4 tỷ đồng. Nếu lấy mức sản xuất bình quân 20.000 tấn/năm thì giá thành (giá nguyên liệu khấu hao cơ bản, lãi suất ngân hàng, thuế, chi phí vật tư phụ, lương và chi phí quản lý) trên 6.000 đồng/kg đường, muốn cạnh tranh thì giá mía phải ổn định và đủ nguyên liệu để chạy trong năm nay.
Casuco buộc phải tiếp tục nâng cao năng suất và cải thiện chất lượng mía để có thể mua nguyên liệu với giá hợp lý. Khi giá mua nguyên liệu bảo đảm lợi ích tương đồng giữa nông dân và nhà máy thì quan hệ đôi bên đạt tới đạo lý. Năm nay, 74 hộ trồng mía tham gia cuộc thi người trồng mía giỏi. Họ đã tự chứng minh trồng mía đúng kỹ thuật, bón phân đúng cách, lưu gốc… thì 1 ha mía nông dân nắm chắc phần lời trên 12 triệu đồng. Với mức lời này và cách mua nguyên liệu, “đạo lý” đã trị vì trong quan hệ giữa đôi bên dù chỉ manh nha trong diện hẹp.
Tiếp chuyện với giới báo chí, bao giờ câu chuyện của ông cũng xoay quanh chủ đề mía và đường với sự ngọt ngào được thai nghén trong thương hiệu khiêm tốn: “Con kiến”. Con kiến là thương hiệu và hàm chứa sự ẩn nhẫn. Trong đó có ông và những người trồng mía đã âm thầm tạo lực cạnh tranh cho Casuco trong suốt những năm qua.
(Theo Sài Gòn Tiếp Thị)
