 |
| Cầu thang dẫn xuống căn hầm Maskhadov ẩn náu. |
Hiện có rất nhiều giả thuyết về cái chết của Maskhadov. Theo các nguồn tin, thủ lĩnh phiến quân Chechnya chết vì những lý do khác nhau như do lựu đạn nổ, đặc nhiệm FSB bắn, bị một vệ sĩ bắn nhầm hoặc có thể bị lực lượng an ninh Chechnya hạ sát hai ngày trước khi chính quyền tuyên bố Maskhadov chết hôm 8/3.
Một số lãnh đạo địa phương kể lại với tờ Kommersant, những chiếc xe bọc thép của lực lượng đặc nhiệm FSB tiến vào ngôi làng Tolstoy-Yurt sáng sớm hôm thứ ba. Họ phong toả các con đường và lệnh cho người dân, kể cả các cảnh sát địa phương, phải quay trở về nhà. Sau khi bao vây khu trung tâm Tolstoy-Yurt, đặc nhiệm Nga tiến sát ngôi nhà một tầng nhỏ bé, do người họ hàng xa với Maskhadov là nghi phạm khủng bố Saiderbek Yusupov làm chủ.
Một người giấu tên đã tham gia vụ đột kích tiết lộ: “Lính đặc nhiệm phá cửa căn nhà và xông vào bên trong. Chủ ngôi nhà không hề có dấu hiệu kháng cự và ông này được đưa ra ngoài. Khi được hỏi Maskhadov và thuộc hạ ở đâu, ông này trả lời họ ở trong một boongke. Maskhadov và cận vệ không thể bắn ra ngoài căn hầm, trong khi đặc nhiệm lại rất dễ dàng ném lựu đạn xuống thông qua một lỗ hổng. Đầu tiên, họ cố gắng thương lượng để Maskhadov đầu hàng nhưng ông ta từ chối nói chuyện”.
 |
| đặc nhiệm Nga tại ngôi nhà có căn hầm của Maskhadov. |
Tờ Kommersant đưa tin, FSB đã đàm phán với 3 phụ tá của Maskhadov trong khoảng thời gian một tiếng. Bộ trưởng Nội vụ Chechnya Ruslan Alkhanov thì tiết lộ, sau khi thủ lĩnh phiến quân từ chối đầu hàng, các nhân viên an ninh lập tức ném lựu đạn xuống hầm và có thể việc này đã giết chết Maskhadov.
Củng cố thêm cho giả thuyết trên, hãng tin Interfax hôm qua cho biết có 4 phiến quân cùng bị tiêu diệt với Maskhadov trong vụ đột kích. Trong khi đó, tờ Gazeta lại đưa ra một giả thuyết khác một chút là lực lượng đặc nhiệm vấp phải những loạt đạn súng máy trong khi cố gắng tiến vào trong hầm. Do đó, thay vì mạo hiểm tính mạng, họ quyết định cho phá một bức tường của căn hầm và gây ra vụ nổ có thể đã giết chết Maskhadov. Chưa rõ làm thế nào có thể cho nổ một bức tường của boongke nằm sâu dưới lòng đất như vậy.
Phát ngôn viên lực lượng an ninh liên bang tại Chechnya là Ilya Shabalkin không cho biết thêm thông tin về việc Maskhadov bị hạ sát ra sao. Ông chỉ khẳng định với giới truyền thông Nga, trùm phiến quân chết vì những vết thương do nổ lựu đạn và 3 phụ tá của tên này đã đầu hàng. Nhưng đoạn băng quay thi thể Maskhadov cho thấy rất ít bằng chứng là người này bị thương vì những mảnh vỡ lựu đạn, trong khi có một vết đạn rõ ràng bên dưới mắt trái.
Hiện chưa rõ tại sao đặc nhiệm lại sử dụng lựu đạn để tấn công chứ không khải hơi cay hay khí gây ngủ dù họ muốn bắt sống Maskhadov, như lời Phó thủ tướng Chechnya Ramzan Kadyrov khẳng định. Một cựu sĩ quan FSB là Sergei Gonrachov cho rằng, việc sử dụng những loại khí ngạt như trên là quy chuẩn hành động khi đột kích một địa điểm kín như boongke. Ông Gonrachov từ chối bình luận tại sao FSB lại sử dụng biện pháp tấn công khác với chiến thuật như vậy.
 |
| Thi thể Maskhadov với vết đạn bên dưới mắt trái. |
Phát ngôn viên của FSB và Bộ Nội vụ Chechnya cũng từ chối bình luận về câu hỏi trên. Trong khi đó, ngay sau khi Maskhadov bị tiêu diệt, Phó thủ tướng Chechnya Ramzan Kadyrov còn đưa ra một thông tin rất khác về những gì đã xảy ra. Ông cho rằng trùm phiến quân bị giết chết khi một vệ sĩ đứng gần người này “bất cẩn bắn nhầm”.
Một trang web có liên quan đến phiến quân là Ingushetiya.ru hôm qua trích dẫn nguồn tin thân cận với ông Kadyrov cho rằng, thực ra Maskhadov bị giết từ hôm 6/3. Theo đó, những người hạ sát thủ lĩnh phiến quân là thành viên của lực lượng an ninh Chechnya do Kadyrov đứng đầu. Cũng website trên cho biết, Kadyrov đã trả một khoản tiền lớn cho tin tức về tung tích Maskhadov và tên này chết trong một cuộc đọ súng khi an ninh Chechnya định bắt sống. Theo Ingushetiya.ru, Kadyrov không muốn bị “ô danh suốt đời” trước người dân Chechnya vì đã giết Maskhadov, nên đã nhờ lực lượng an ninh liên bang đứng ra “đỡ” vụ này.
Chưa có nguồn tin nào khẳng định Maskhadov ẩn náu trong hầm được bao lâu. Phát ngôn viên lực lượng an ninh liên bang tại Chechnya Ilya Shabalkin cho biết, chỉ huy phiến quân sử dụng hai chiếc máy tính xách tay khi trốn dưới boongke. Hai chiếc laptop này được an ninh thu giữ tại hiện trường và các nhà điều tra đang tìm hiểu các dữ liệu trong máy tính.
Theo hãng tin Interfax, những người buôn bán vặt tại khu chợ Tolstoy-Yurt khai nhận với cảnh sát, chủ ngôi nhà nơi Maskhadov ẩn náu là Saiderbek Yusupov thường mua 5 ổ bánh mì, cùng sữa chua và 2 kg chocolate mỗi ngày. Theo một cảnh sát địa phương, chính những người bán hàng cũng thắc mắc tại sao gia đình Yusupov lại cần nhiều thực phẩm đến như vậy.
Đình Chính (theo Moscow Times)
